Armen Sahakyan
Մի քանի խորհուրդներ,թե ինչպես կարելի է Հայաստանում սեփական գորձ դնել, կամ ինչպես փող աշխատել.Մենք քո կողքին ենք Նիկոլ Փաշինյան ջան. Միայն ճիշտ ուղուց չշեղվես. Հնարավորություն, ուղղություն տվեք մարդկանց, որ մարդիկ իրենց համար աշխատելով, փող վաստակեն, ընտանիք պահեն. Օրինակ Իրանը եվ ոչ միայն,մահմեդական երկրները, կարող են մեզանից գնել անթիվ քանակությամբ, հարյուր հազարավոր ոչխարներ.(իրանք խոզի միս չեն ուտում), զբաղվել ոչխարաբուծությամբ,ոչխարի կաթից պանիր սարքել վաճառել,բուրդը նունպես օգտագործել.բամբակ (хлопок) աճեցնել ու հումքը Հայաստանում կգան ձեր դաշտից կտանեն.կոշկակարություն,գորգագործություն,.տեքստիլագործություն,ավտոյի տարբեր մասնագետներ,ավտոմեխանիկ,ավտոէլեկտրիկ,ավտոդիագնոստ,ավտո դզող փչող,շինամոնտաժ,տաքսի քշել, սվառշիկ,շինարար,վարսավիր,դերձակ,հացի լավաշի փուռ,քաղցրավենիք,տորթեր տունը սարքել խանութին հանձնել.կլուբնիկա աճեցնել,անտառների բարիքներից օգտվել-մոշ,մալինա,սունկ,մրգերից չիր սարքել ու արտահանել. Կոոպերատիվներ ստեղծեք ,որ դուք ապրանքը հանձնեք կոոպերատիվին,իսկ կոոպերատիվը արտահանման ու վաճառքով զբաղվի. Մենք հայերս թասիբով աշխատասեր, ստեղծող ժողովուրդ ենք.Ամենակարեվորը չկոտրվել ու վստահ լինել. Հավատալ որ կստացվի. Հաջողություն եմ մաղթում. Սա իմ օրինակից եմ բերում, քանի անգամ զրոյից եմ սկսել.ես 1967թվի ծնված եմ. 1988-ի աշնանը, նոր էի զորացրվել սովետական բանակից,երբ եղավ1988 դեկտեմբերի 7-ի Լենինականի երկրաշարժը. Մի քանի օրից լրանալու է աղետալի երկրաշարժի 30 տարին. Իմ աչքի առաջ փլվեց մեր 9-ը հարկանի շենքը, որտեղ ունեցանք 5 զոհ -ախպերս 25 տարեկան,հարսս 19 տարեկան,հղի էր 7 ամսական տղայով,քրոջս 2 աղջիկները 2 եվ 3 տարեկան ու պապս. Տունը նոր էինք ստացե,լ 4 սենյականոց բնակարան, Լենինականի նորակառույց վարդբաղ թաղամասում. Ինչպես գրեթե բոլոր Լենինականցիները, ովքեր մինչև երկրաշարժը լավ էինք ապրում, մի քանի րոպեում կենդանի մնացածներիս կյանքը կտրուկ փոխվեց. Զոհերից բացի, մնացինք անտուն, անտեր,անգորձ, մութ ու ցուրտ տարիներ, մեծ սթրեսս,հետո ժեշտից դոմիկ.հետո գնացի Երեվան, պոլիտեխնիկ ինստիտուտ երեկոյան սովորում էի,իսկ ցերեկը առաջինը Հայաստանում,Երեվանում, սկսեցի եռագույն վզկապներ ու դրոշակներ արտադրել,գոքնոցներ արտադրել,գրպանի վրա cofe globo էր գրված, Երեվանցիները կարող է հիշեն. Ավտոմեքենաների մեջ,դեմի ապակու վրա, լիպուչկով կպցվող, 3 հատ դրոշակներ էի արտադրում, տարբեր երկրների դրոշակներ, էդ էլ եմ ես արտադրե.Հետո Լենինականից կանչեցին, ասին բնակարան կտան.Ամեն ինչ թողեցի,աշխատածս 13000 ռուբլին դրել էի երիտասարդական պալատում (կուկուռուզնիկ),գտնվող Մենուա բանկում. Էդ ժամանակ 13000-ով կարելի էր 2 նոր մեքենա, կամ տուն գնել.Բայց հիշում եք,փողերը, մի օրում,արժեքազրկվեցին. Ու էդ 13000 ռուբլով կարելի էր մի հատ շալվար գնել.էստեղ էլ քաշվա ու գնացի Լենինական,1991 թիվն էր,մամաս աշխատում էր Լենշին տրեստում գլխավոր էկոնոմիստ(Սահակյան Լամառա Բադալովնա)շատ համեստ,կրթված,հարգված կին էր,մի քանի լեզուներ գիտեր,Թիֆլիսից էր.Պապաս էլ տեքստիլ կոմբինատի մատակարարման բաժնի վարիչ Սահակյան Վիկտոր,նույնպես կրթված,շատ հարգված,շատ ազնիվ մարդ.Ասեմ որ մամայիս պապան Թեհրան 43 եվ Յալթայի կոնֆերանսում, որտեղ մասնակցում էին Ստալինը, Չերչիլը և Ռուզվելտը,պապս Հովսեփյան Բադալ, Ստալինի օխռանայի մեծն էր.Լենինականում մեծ թափով շինարարություն էր գնում, բայց սկսվեց Հայաստանի շրջափակումը ու շինարարությունը կանգնեց ,պատերազմ, ցուրտ ու մութ տարիներ. Ես մտա կարի արտել, կար ու ձեվ սովորեցի 2 ամսում, ամեն ինչ կարում ու ձեվում էի, մանկավարժական ինստիտուտի ա ղջիկները գալիս էին արտել ու ինձ մոտ պլաշչներ էին պատվիրում,ես էլ երիասարդ սիրուն շնորքով տղա էի.դոմիկում էլ պատվերներ էի ընդունում. Լույսը մի ժամով էին տալիս, էն էլ գիշերը. Դոմիկում շատ ցուրտ էր, հիվանդացա ու ստիպված գնացինք, ես հայրս ու մամաս Ռուսաստան, առանց հասցեի,Բելգորոդ, 1993 թվի հոկտեմբերի 14 - ին, ԳԿՉՊ'ի օրերն էր,երբ Սովետը քանդվում էր, էդպես էլ բնակարան չստացանք . 10 տարի վարձով, տարբեր տներում,գիշեր ցերեկ աշխատելով, կամաց կամաց ոտքի կանգնեցինք , շորեր կարելով,պանիր սարքելով ու ծախելով,հետո առեվտրով, բայց կորցրի առողջությունս, բայց դուխս չկոտրվեց, ես ինձ դուխ էի տալիս. Հետո ծնողներս մահացան. Հիմա արդեն տուն տեղ, ընտանիք,երեխաներ ունեմ,տղաս 18 տարեկան,աղջիկս 15.կինս հայ է ինձանից 12 տարով փոքր է,ունեմ սեփական բիզնես,( 30 տարեկանում եմ ամուսնացել,տուն չունենալու պատճառով).Հայաստանի ժողովուրդ ջան, հայը չեղած տեղից մի բան կսարքի. Մենակ հավատացեք, որ էս դժվարությունները ժամանակավոր են. Հույսով եմ,իմ կյանքի պատմությունը, աշխատանքի մասով, կոգնի մարդկանց հույսը դնել իրենց վրա. Ամեն մի ընտանիք, որ մի սեփական գորձ դնի,կամաց կամաց գորձը,բիզնեսը կնդլայնի,կմեծացնի ու լավ կապրի,մինչեվ որ Հայաստանը ոտքի կանգնի,հզորանա.Աստված մեզ բոլորիս առողջություն հաջողություններ ու հզորություն, կամքի ուժ տա ու ամեն ինչ լավ է լինելու իմ հայ ժողովուրդ. Վերջում մի բան եմ ուզում ասել, սա իմ անցած ուղու ընդամենը մի քանի դրվագներ եմ գրել . իսկ եթե ամբողջությամբ գրեմ, ուրեմն դա գիրք կդառնա. Ինչու ծառայեցի ոչ թե 2 տարի, այլ 3 տարի 6 ամիս (2 տարի դիզբատում եմ ծառայել, անմեղ, հետո արդարացվել եմ.)դիզբատ հասկանում եք չէ ինչ է նշանակում. Ես էնտեղ առաջին օրվանից իրանց կամանդիր բատալյոնին ասեցի, որ ես անմեղ եմ, դիմել եմ Եվրոպայի մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային դատարան ու սպասելու եմ պատասխանին եվ ինքնիստիքյան, քանի որ մեղավոր չեմ, ուրեմն ձեր դժողքային բատալյոնի օրենքները ինձ վրա չի տարածվում. Լինելով Լեննականցի դուխով խելացի տղա,կարողացա ապացուցել որ անմեղ եմ,ինձ արիստոկրատ էին ասում ու իրենց չհնազանդվելու համար,ամիսը մեկ,7 օրով գաուպվախտա էին նստեցնում, մի փոքր վանդակ ,մի մետր մի մետրի վրա.Բայց էստեղ էլ դուխով մնացի ու արդարեցվեցի. 1988-ի օգոստոսին զորացրվեցի ու եկա տուն Լենինական,88-ի դեկտեմբերի 7-ին տեղի ունեցավ երկրաշարժը. Հետո ինչքան լավ աղջիկներ կային,որ ուզում էին, որ ես ամուսնանամ թե Լենինականում թե Երեվանում, հարուստ ,տնով տեղով. Բայց ես ասում էի , ես ուրիշի տուն չեմ ապրի, ես ինքս ամեն ինչ կստեղծեմ. Հայաստանի երկրորդ դեմքի քրոջ մինուճար աղջիկը, որը Երեվանի կոնսերվատորիայում է մինչև հիմա աշխատում, իմ ընկերուհին է,չի ամուսնացել, երեվի ինձ է սպասում, կրթված, շնորքով մի լավ աղջիկ,Նունէ Սահակյան, ծնողներ ունի . ես Երեվանում 1,5-2 տարի մնում էի մորաքրոջս տանը, իսկ իմ ընկերուհին իրանց հարեվանն էր.Գնում էինք կոնցերտների, որտեղ ներկա էին լինում մեր մեծագույն կոմպոզիտորները, որոնք ինձ արդեն ճանաչում էին ու իրար բարեվում էինք.Շատ հետաքրքիր էր. Մի օր երեկոյան, ինստիտուտից տղաներով գնացինք սրճարան, օպերայի մոտ էր,պադվալային.3 հոգով էինք. 3 հատ սուրճ պատվիրեցի ու մի շամպայն, հետ դառնամ տեսնեմ, կողքի սեղանին մեր մեծագույն կոմպոզիտոր Տիգրան Մանսուրյանն է նստած, ինձ անծանոթ մարդու հետ սուրճ, էր խմում. Ես կանչեցի մատուցողին,ասեցի մի հատ շամպայն իմ կողմից դրեք Տիգրան Մանսուրյանի սեղանին.Մատուցողն ասեց շամպայնը վերջինն էր, դուք գնեցիկ. Ես վերցրի մեր շամպայնը ու դրեցի մաեստրոյի սեղանին ու ասի մեր սիրելի մաեստրո, էս շամպայնը կխմեք մեր կողմից. Դե ասեց, եկեք միասին խմենք ու նստեցինք, շփվեցինք, շատ ինտելլիգենտ ,հասարակ Մեծատառով մարդ է. Ժող ջան, երեվի հոգնեցիք կարդալուց. Դեռ շատ ու շատ բաներ կա իմ կյանքից,որ կարելի է գրել,բայց Ֆեյսբուքռւմ էտքանը հնարավոր չի գրել. Իմ կյանքը, իմ անցած լավ,վատ եվ դժվար ուղին, մի ֆիլմի կամ սերիալի սցենար է ու գիրք կարելի է գրել.Դիմում եմ էն մարդկանց, ովքեր ֆիլմեր են գրում, նկարահանում, թող ինձ մոտ գան, Ռուսաստանի Բելգորորոդ,ես իրենց անվճար կպատմեմ իմ կյանքը ու իրենք ֆիլմ կամ սերիալ նկարահանեն,կարող են գիրք գրեն "հայի անկոտրում կամքը" վերնագրով. Շնորհակալ եմ, հայեր ջան, լավ եղեք. Գրեք ինձ ձեր տպավորությունները.